ฉลองพระองค์บรมขัตติยราชภูษิตาภรณ์ เป็นฉลองพระองค์สำหรับพระมหากษัตริย์ทรงในพระราชพิธีสำคัญ เช่น พระราชพิธีบรมราชาภิเษก [บอ-รม-มะ-รา-ชา-พิ-เสก] พระราชพิธีเสด็จเลียบพระนคร พระราชพิธีถวายผ้าพระกฐิน
ชุดครุยหรือฉลองพระองค์สีทองอร่ามที่ดูสง่าและสวยงามอย่างหาที่ติไม่ได้ชุดนี้มีชื่อเรียกว่า “ฉลองพระองค์บรมราชภูษิตาภรณ์” หรือฉลองพระองค์ครุยมหาจักรี โดยเป็นฉลองพระองค์พระราชวงศ์ที่มีพื้นกรองทองหรือกรองเงินปักทองลายก้านแย่งหรือพื้นสีสลับทองหรือขาวสลับทอง มีสีดำรดขอบ สำรดต้นพระกร ปลายพระกร และสำรดฉลองพระองค์ครุยนั้นพื้นกรองทอง ปักทองหรือใช้ทองเส้นหยาบ ขลิบลูกไม้ทอง
ฉลองพระองค์ครุยพระราชวงศ์นี้มีเพียงรูปแบบเดียวเท่านั้น ผิดกับครุยแบบอื่นๆ ส่วนครุยแบบอื่นๆ นอกเหนือจากฉลองพระองค์ครุยพระมหากษัตริย์แล้วยังมี ฉลองพระองค์ครุยพระราชวงศ์ ครุยพราหมณ์ ครุยขุนนาง ครุยเสนามาตย์ชั้นเอก ชั้นโท ชั้นตรี ครุยเจ้านาค และครุยวิทยฐานะ (เช่นครุยปริญญาหรือครุยบัณฑิตที่เราใส่กันนั่นเอง)
เสื้อครุยนั้นเป็นเครื่องประกอบพระราชอิสริยยศสำหรับพระมหากษัตริย์ หรือพระราชทานสำหรับพระราชวงศ์ ตลอดจนขุนนางและข้าราชการ ใช้สวมใส่เมื่อเข้าร่วมในงานพระราชพิธีที่สำคัญๆ เพื่อเป็นการแสดงบรรดาศักดิ์และตำแหน่งของผู้สวมใส่ และเป็นเครื่องแบบเต็มยศที่ใช้สืบทอดกันมาตั้งแต่สมัยโบราณ
ผ้าที่นิยมใช้ในการทำฉลองพระองค์ครุยสำหรับพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์มีหลายชนิด และที่สำคัญคือ “ผ้ากรองทอง” เป็นผ้าที่เกิดจากการนำเส้นลวดทองหรือไหมทองมาถักประกอบกันเป็นผืนผ้า และที่สำคัญนอกจากจะมีความสวยงามแล้ว ฉลองพระองค์ ครุยพระมหากษัตริย์นี้ยังมีน้ำหนักมากถึงประมาณ 7-8 กิโลกรัมเลยทีเดียว
ปัจจุบันการสวมเสื้อครุยในราชสำนักยังเห็นได้จากงานพระราชพิธีสำคัญต่างๆ ในการแต่งเครื่องแบบเต็มยศใหญ่ๆ ทั้งของพระมหากษัตริย์ พระบรมวงศานุวงศ์ และข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ นอกจากนี้ผู้พิพากษาที่เป็นเนติบัณฑิต เมื่อขึ้นบัลลังก์พิจารณาคดีก็ให้สวมเสื้อครุยเช่นกัน รวมถึงการสวมเสื้อครุยสำหรับบัณฑิตเพื่อเป็นการแสดงวิทยฐานะทางการศึกษาสำหรับบัณฑิตที่สำเร็จการศึกษาในสถาบันต่างๆ และการสวมเสื้อครุยสำหรับเจ้านาคที่จะบรรพชาอุปสมบทตามประเพณี เป็นต้น
ที่มา www.dek-d.com